Mikro Asrı Saadet'ten Makro Asrı Saadet’e

Dr. Cemil Paslı

20-04-2026 08:41

(7.Yüzyıldan 13.Yüzyıla)

7. yüzyılda Mekke/Medine'de çekirdekleri toprağa düşen İslam Ümranı 13. yüzyılda her açıdan zirveyi yakaladı.

Dünyaya ilham veren farklı alanlardaki eserleriyle İslam Ümranı 13. Yüzyılda bir daha yakalanamayacak, aşılamayacak bir seviye yakaladı.

Bazı batılılarca dillendirilen; “Endülüs’ten kalan 20-30 kitapla reform ve rönesansı gerçekleştirdik” sözü kocaman bir yalandı.

Başta ABD'deki Washington Kongre Kütüphanesi'ndeki 7 milyon el yazması olmak üzere Londra, Paris, Vatikan ve diğer bayı başkentlerindeki kütüphanelerdeki el yazması aşılamayan eserlerin büyük çoğunluğu 13. yüzyılda yazılmış İslam Ümranı’na ait zirve eserlerdi.

Mekke/Medine ve Arap yarımadasında çekirdekleri ekilen İslam Ümranı gerçek anlamda olgun meyvelerini 13. Asırda verdi.

13. asırda dünyaya göz attığımızda bu olgun meyveleri mükemmel ve aşılamayan eserlerle doğudan batıya her coğrafyada görebiliriz.

Doğu’da Semerkant, Merv, Hive, Buhara, Isfahan, Bağdat ve Şam gibi şehirlerde;

Batı’da Kurtuba, Gırnata, İşbiliyye ve Malaga gibi şehirlerde;

Merkezde Konya, Karaman, Aksaray, Niğde, Erzurum, Sivas, Tokat, Niksar, Kayseri, Divriği, Diyabekir, Malatya gibi şehirlerde İslam müspet ilimlere, taşa, müziğe, sağlığa, yardımlaşamaya; kısaca hayatın bütün alanlarında mükemmel meyveler verdi.

Sultan Mehmet’i Fatih yapan, savaşta, barışta sürekli olarak cönkünde taşıdığı dört mükemmel eser bu dönemde yazıldı.

Tarih ibret ve ders almak içindir.

21. Yüzyıla geldiğimizde 13. Asırda Müslümanların ortaya koyduğu performansa benzer bir misyon için bütün şartlar bir araya geldi.

Merhum Alev Alatlı bu gerçeğe şu cümlesiyle işaret etmişti:

“Liyakat ve ehliyet problemini çözersek 21. Yüzyıl Türk Yüzyılı olur.”

Evet! 13. Yakaladığımız zirveden inişimiz 1571’de Sokullu Mehmet Paşa’nın yakın arkadaşı denizciliğe liyakat ve ehliyeti olmayan 70 yaşındaki Müezzinzade Ali Paşa’yı donanmanın başına atadı.

İnebahtı’ya giden süreçte; liyakat ve ehliyetten yoksun Müezzinzade Ali Paşa, Uluç Ali Paşa, Cafer Paşa, Barbaroszâde Hasan Paşa, Barbaroszâde Mehmed Paşa ve Salihpaşazâde Mehmed Bey gibi tecrübeli denizcilerin tavsiyelerini de dinlememesiyle; tüm donanmayı haçlılara yaktırarak Akdeniz’deki hâkimiyetimizi kaybetmemizi kaybettik.

1538’de denizcilikte liyakat ve ehliyet sahibi Barbaros Hayrettin Paşa kumandasında evire çevire yendiğimiz Andre Dorya kumandasındaki haçlı donanmasına; hemen 33 yıl sonra sadece yenilmekte kalmamış tüm donanmamızı yaktırmıştık.

24 yaşında liyakat ve ehliyet sahibi iyi eğitimli denizci 24 yaşındaki Don Juan komutasındaki haçlı donanması batının uzun süredir devam eden yenilgi zincirini kırmış ve özgüven kazanmıştı.

İnebahtı sıradan bir yenilgi olmadı:

Bu deniz savaşında Osmanlı ölü, yaralı ve esir zayiatı yaklaşık 20,000 kişi olduğu; 210 Osmanlı gemisi kaybedildiği; bunlardan 117 kadırga ve 15 kalite Hristiyan denizciler tarafından kullanılabilecek şekilde ele geçirildiği; 450 top kaybedildiği ve Osmanlı çektirilerinde çalışan 10.000 kadar Hristiyan forsanın Hristiyanlar tarafından serbest bırakıldığı Osmanlı sicil kayırlarına geçmiştir.

Bu sebeple Vatikan’ın en önemli bayramlarından birisidir: İnebahtı Deniz Savaşı.

Yiğit düştüğü yerden kalkar.

Liyakat ve ehliyet sahibi insanlarla 13. Yüzyıldan ilham alarak 21. Yüzyılı İslam’ın yeni altın çağı yapmak hususunda her şuurlu Müslüman’a büyük görevler düşüyor.

Hazır mıyız?

From the Micro-Golden Age to the Macro-Golden Age

The Islamic civilization, whose seeds were sown in Mecca/Medina in the 7th century, reached its peak in every aspect in the 13th century.

With its works in various fields that inspired the world, the Islamic civilization reached an unparalleled level in the 13th century.

The claim made by some Westerners that "we achieved reform and renaissance with 20-30 books remaining from Andalusia" is a huge lie.

The vast majority of the unparalleled manuscripts in libraries in London, Paris, the Vatican, and other major capitals, including the 7 million manuscripts in the Washington Library of Congress in the USA, are peak works of the Islamic civilization written in the 13th century.

The Islamic civilization, whose seeds were sown in Mecca/Medina and the Arabian Peninsula, truly bore its mature fruits in the 13th century.

Looking at the world in the 13th century, we can see these mature fruits in perfect and unparalleled works across every geography, from east to west.

In the East, in cities like Samarkand, Merv, Khiva, Bukhara, Isfahan, Baghdad, and Damascus;

In the West, in cities like Cordoba, Granada, Seville, and Malaga;

In the Center, in cities like Konya, Karaman, Aksaray, Niğde, Erzurum, Sivas, Tokat, Niksar, Kayseri, Divriği, Diyarbakir, and Malatya, Islam yielded excellent fruits in positive sciences, even in stonework, music, health, and mutual assistance; in short, in all areas of life.

The four excellent works that Sultan Mehmed the Conqueror constantly carried in his notebook, in war and peace, were written during this period.

History is for taking lessons and learning from.

As we enter the 21st century, all the conditions have come together for a mission similar to the performance demonstrated by Muslims in the 13th century. The late Alev Alatlı pointed to this fact with the following sentence:

“If we solve the problem of merit and competence, the 21st century will be the Turkish century.”

Yes! 13. Our descent from the peak we had reached began in 1571 when Sokullu Mehmet Pasha appointed 70-year-old Müezzinzade Ali Pasha, a close friend who lacked the competence and qualifications for naval affairs, as the head of the navy.

During the process leading up to Lepanto, Müezzinzade Ali Pasha, lacking both competence and qualifications, ignored the advice of experienced naval officers such as Uluç Ali Pasha, Cafer Pasha, Barbaroszade Hasan Pasha, Barbaroszade Mehmed Pasha, and Salihpaşazade Mehmed Bey; thus, we lost our entire fleet to the Crusaders, resulting in the loss of our dominance in the Mediterranean. Just 33 years later, we not only suffered a defeat against the Crusader fleet commanded by Andre Dorya, whom we had utterly defeated in 1538 under the command of Barbaros Hayrettin Pasha, a man of competence and qualifications in naval affairs, but we also lost our entire fleet.

At the age of 24, the crusader fleet under the command of Don Juan, a highly qualified and skilled sailor, broke the long chain of defeats in the West and gained self-confidence. Lepanto was not an ordinary defeat:

According to Ottoman records, the Ottoman casualties in this naval battle were approximately 20,000 dead, wounded, and prisoners; 210 Ottoman ships were lost; 117 galleys and 15 of these were captured and made usable by Christian sailors; 450 cannons were lost; and about 10,000 Christian galley slaves working on Ottoman ships were released by the Christians. For this reason, it is one of the most important holidays of the Vatican: the Battle of Lepanto.

A brave man rises from where he falls.

Every conscious Muslim has a great responsibility to make the 21st century a new golden age of Islam, inspired by the 13th century with people of merit and competence.

Are we ready?

DİĞER YAZILARI Çiğne/Hazmet/Düşün/Kendini Yeniden Tasarla! 01-01-1970 03:00 Vasatlıktan Çıkış Nasıl Olur? 01-01-1970 03:00 İslam’ı Zirveye Taşıyan Âlimler 01-01-1970 03:00 Değişim/Eğitim Sabır İster 01-01-1970 03:00 Kabil ve Karga 01-01-1970 03:00 Hayırdan Şer, Şerden Hayır Çıkabilir! 01-01-1970 03:00 Cevher-Araz/Sünni-Şii 01-01-1970 03:00 Kalem, İnsanın Dünyada Bıraktığı En Uzun Ve Kalıcı Ayak İzidir 01-01-1970 03:00 Müzebzeb 01-01-1970 03:00 İhtiyarlar Cennete Giremez! 01-01-1970 03:00 Hz. Yusuf Kıssası ve Epstein Cemaati 01-01-1970 03:00 Altın Yumurtlayan Tavuğu Kesmek 01-01-1970 03:00 Deprem Fırsat mı, Tehdit mi? 01-01-1970 03:00 Yürüyün, Durmayın! Durursanız Sırat’tan Düşersiniz. 01-01-1970 03:00 Şehvet-i Kelam ve Kalem İçin Susturucu: Kabak 01-01-1970 03:00 “Kalite” Anlaşılmak İçin “Zaman ve Sabra” İhtiyaç Duyar 01-01-1970 03:00 Hangi Hazine Daha Değerli: Yeraltı mı, Yer Üstü mü? 01-01-1970 03:00 Yol Arkadaşlığında “Hızır Ölçüsü” 01-01-1970 03:00 “Canlı Yayında Konuşur Gibi” Konuşabilmek 01-01-1970 03:00 Meşruiyetin Olmazsa Olmaz 3’lüsü 01-01-1970 03:00 Dinle Neyden/Gönülden 01-01-1970 03:00 Mevlana, Hoca Efendi ve Diğerleri… 01-01-1970 03:00 Okyanus mu, Kuyu mu? 01-01-1970 03:00 Acı mı, Tatlı mı? 01-01-1970 03:00 Kötü Koku Kimden Geliyor? 01-01-1970 03:00 Evde Oturan Erken Ölür 01-01-1970 03:00 Acıya/Musibete Ağlamanın Etkisi 01-01-1970 03:00 Dinin Geleceği 01-01-1970 03:00 Kendi Ekseni (Egosu) Etrafında Dönmenin Usulü 01-01-1970 03:00 Doğa’dan Allah’a… 01-01-1970 03:00 Hiçbir Başarının Bedeli “Şerefimiz” Olmamalı! 01-01-1970 03:00 Sapanlar ve Sapıtanların Ağır Vebali (Nahl, 16/25) 01-01-1970 03:00 En Büyük Engelimiz: Yazamamak 01-01-1970 03:00 Yeterli ve Dengeli Bir Eğitimle İki Kanatlı Çocuklar! 01-01-1970 03:00 Muayeneyi Reddeden Doktor 01-01-1970 03:00 Stresten Nasıl Kurtuluruz? 01-01-1970 03:00 Demokrasi Karanlıkta Ölür 01-01-1970 03:00 Yaşlanmaktan ve Yorgunluktan Hızlı Çıkış 01-01-1970 03:00 Önce İncir/Tin/Tatlı; Sonra Zeytin/Tuzlu (Tin/95/1) 01-01-1970 03:00 Ellerimizle Yaptığımız Altın Kafeslerimiz 01-01-1970 03:00 Yükseköğretim Nasıl “Yüksek” Olur? 01-01-1970 03:00 “Dünya’ya Önce Gelmek/Yaşlılık” Kazanım mıdır? 01-01-1970 03:00 Divriği’yi Görmeden Ölmeyin 01-01-1970 03:00 “Verilen emri” Yerine Getirmek 01-01-1970 03:00 Postmodern Dönemin Müslümanlara Sunduğu Fırsatlar 01-01-1970 03:00 “Babanın Gölgesi” İyi Bir şey mi? 01-01-1970 03:00 “Anadolu Mayası” Sütü Yoğurda Dönüştürmüştür 01-01-1970 03:00 Yurt Dışı Kurbanın Bedeli Ne Kadar Olmalıdır? 01-01-1970 03:00 Erteleme Hastalığı (Procrastination) 01-01-1970 03:00 Oğuz Türkü “İki Ateş” Altında 01-01-1970 03:00 Türkiye Aile Vakfı-TAV (Acil) 01-01-1970 03:00 Kısır Döngü 01-01-1970 03:00 Toprak Olmayı İstemek! 01-01-1970 03:00 Ya 3 T’li (Tespit-Tenkit-Teklif) Konuşun, Ya da Ebediyen Susun! 01-01-1970 03:00 Ölümden Kim/Niçin Korkar? 01-01-1970 03:00 Her Kitabın Anlaşılma Rehberi Tek Bir Kitaptır. 01-01-1970 03:00 Kime Konuşuyoruz/Yazıyoruz? 01-01-1970 03:00 Zaman ve Mekâna Bakışımız 01-01-1970 03:00 İyi Final/Yaşlılık İçin… 01-01-1970 03:00 Milli Birlik ve Beraberliğimizin 5 Kilometre Taşı 01-01-1970 03:00 Neyi Çekiyorsunuz? (Rezonans-Çekim Yasası) 01-01-1970 03:00 Şeytanı Ne Davet Eder? 01-01-1970 03:00 Şanlı Devrimi Duydunuz mu? 01-01-1970 03:00 Aile Yılında Kamu-STK Dengesi (Aile Vakfı Önerisi) 01-01-1970 03:00 Mikrofonla Ezan Okunurken Sağa/Sola Dönülür mü? 01-01-1970 03:00 Yıldız mı, Ay mı, Kara Delik misiniz? 01-01-1970 03:00 Felaketlerin İlk Adımı Suçlunun Masa İlan Edilmesiydi 01-01-1970 03:00 “Üzümün Sapı, Armudun Çöpü, Muzun Kabuğu” Yenir mi? 01-01-1970 03:00 Bizi Kim Daha İyi Yıkar? Su mu, Ateş mi? 01-01-1970 03:00 Kan Bağışı mı? Hacamat mı? 01-01-1970 03:00 Kavgaların Asıl Sebebi Nedir? 01-01-1970 03:00 “Ver Korkuyu” Değil; “Ver Coşkuyu” 01-01-1970 03:00 İman-Hikmet-Gayret-Tevekkül 01-01-1970 03:00 Zıtlıkların Ortasında Vasatı Bulmak 01-01-1970 03:00 Mecelle Pusulası (Altın Formül İçerir) 01-01-1970 03:00 Zahmetten Kaçarak Rahmete Ulaşılabilir mi? 01-01-1970 03:00 Hak Yok Vazife Var; Fert Yok Cemiyet Var. 01-01-1970 03:00 Polimat-Entelektüel 01-01-1970 03:00 Önce Donanım (Hardware) Sonra Yazılım (Software) 01-01-1970 03:00 İbretlik Bir Ölümden Ders Çıkarabilmek (Fetö Gerçeği) 01-01-1970 03:00 Yaşlanma “Süreç Odaklı” Bir Gelişmedir ve Anne Karnından Başlar. 01-01-1970 03:00 Üçü Birleyebilir miyiz? (Türkçülük/İslamcılık/Batıcılık) 01-01-1970 03:00 Beyin-Beyincik-Vicdan=Yasama-Yürütme-Yargı 01-01-1970 03:00 Geçmek mi, Kalmak mı? 01-01-1970 03:00 Metafor (Mesnevi/Kabak Metaforu) 01-01-1970 03:00 İnanç/Düşünce/Ahlak 01-01-1970 03:00 İddialar ve Hırslarımızın Kuşattığı Hayatlarımız 01-01-1970 03:00 Kitap ve Silah Dengesi 01-01-1970 03:00 İsra 36. Ayete Dikkat 01-01-1970 03:00 Göz Bebeğimiz Olan Dostlarımız 01-01-1970 03:00 Öncelikli Kaygılarımız 01-01-1970 03:00 Sevgi-Acı-Hz. İnsan 01-01-1970 03:00 İniş-Çıkış-Konfor 01-01-1970 03:00 Gençliğin Gündemindeki Konulara Dair: Soru/Cevap 01-01-1970 03:00 Süleymanlar Ayakta Ölür. 01-01-1970 03:00 Süleymanlar Ayakta Ölür. 01-01-1970 03:00 Evlilik Yaşı İçin 5 N 1 K 01-01-1970 03:00 İnsan Hayata Nereden Başlamalı? 01-01-1970 03:00 İnsan Neden Alzheimer ve Demans Olur? 01-01-1970 03:00 Sevinince Toprağa, Üzülünce Gökyüzüne Bak! 01-01-1970 03:00 Bir Hikâyeniz Var mı? 01-01-1970 03:00 “En Büyük Sürpriz” Bizi Bekliyor Olabilir mi? 01-01-1970 03:00 Meslek Lisesi mi, Fen/Anadolu Lisesi mi? (Müfredat İçin) 01-01-1970 03:00 Anaokulu mu, Üniversite mi? (Müfredat İçin) 01-01-1970 03:00 Hardal Tanesi 01-01-1970 03:00 Özeleştiri mi/Savunma mı? 01-01-1970 03:00 Siyasette Adalet mi Fayda mı? 01-01-1970 03:00 Yapamadığımız Şeyi Allah’tan İstemek 01-01-1970 03:00 Buen Vivir 01-01-1970 03:00 Başrol de mi Oynuyorsunuz, Yoksa Figüran mısınız? 01-01-1970 03:00 Saygı Duymam Gereken Bu(!) mu? 01-01-1970 03:00 Dünya ve Ahirette Uyuyabilmek ve Uyanabilmek 01-01-1970 03:00 Omurga 01-01-1970 03:00 Aile Neden İlk Düşmandır? 01-01-1970 03:00 Anne/Baba/ÖğretmenAcı Bir Tebessüm 01-01-1970 03:00 Derdinin Devası Sen’sin. 01-01-1970 03:00 Eşyanın Ruhu 01-01-1970 03:00 Alçak Gönüllü 01-01-1970 03:00 Neden Uzakları Yakın, Yakınları Uzak Ettik? 01-01-1970 03:00 En Büyük Fesat Nedir? 01-01-1970 03:00 İkindi Namazı ve Benî Kurayza Yahudileri 01-01-1970 03:00 Kütük Çok Sahibi Yok 01-01-1970 03:00 Fix/Takıntı 01-01-1970 03:00 Siyaset ve Tefekkür 01-01-1970 03:00 Haddini bil, mutlu ol! 01-01-1970 03:00 Korona Döneminin Dijital Çocukları 01-01-1970 03:00 Sessizliğin Gücü (Meryem, 19/10) 01-01-1970 03:00 Çocuğa Sevgi, Gence Güven ve Yaşlıya Saygı 01-01-1970 03:00 M. Şerefeddin Yaltkaya, İslam Mecmuası ve Yeni Türkiye 01-01-1970 03:00 Atları Hazırlayın 01-01-1970 03:00 Pozitiflik, Saf Pozitiflik midir? 01-01-1970 03:00 Gülümseme ve Huzur 01-01-1970 03:00 Kabz ve Bast 01-01-1970 03:00 Duruşu Desteklenmeyen Çocuk Bağımlı Olur. (Montessori Eğitimi) 01-01-1970 03:00 Bağınız Her Daim Açık mı? 01-01-1970 03:00 Nişanlınız Nasıl Güzel Olur? 01-01-1970 03:00 Toprağımız Bol Olacak mı? 01-01-1970 03:00 Helalleşme/Sıfırlama(!?) Mümkün mü? 01-01-1970 03:00 Yalanın Negatif ve Pozitifi 01-01-1970 03:00 Ne Yığdırın, Ne De Bağırtın. 01-01-1970 03:00 Kadife Yumruk (Gerçeğin Gücü) 01-01-1970 03:00 Artırılmış Sanal Hayatın Kurbanları 01-01-1970 03:00 Şeytan Nerede? 01-01-1970 03:00 Peygamber Kıssaları ve Çocuk Eğitimi 01-01-1970 03:00 Çok Zayıflamışsın! 01-01-1970 03:00 Neredesin Hızır? 01-01-1970 03:00 Nakıs/Noksanlık/İmtihan 01-01-1970 03:00 Bağımlılık Nasıl Gelişir? 01-01-1970 03:00 “5” “95”den Büyüktür. (Çocuk Eğitimi) 01-01-1970 03:00 Aile Mahremiyeti ve Nükleer Enerji 01-01-1970 03:00 Talip Olduklarımıza Dikkat! 01-01-1970 03:00 Liderlere “Hüsn-i Hâtime” İçin 5 Tavsiye 01-01-1970 03:00 Seferoğulları, Tellioğulları ve Yeşil Vadi 01-01-1970 03:00 Ubasute 01-01-1970 03:00 İşiniz Zor mu? 01-01-1970 03:00 Hayatın Ritmi 01-01-1970 03:00 Yörünge/Omurga ve Meteor Taşı 01-01-1970 03:00 Niyet-Düşünce-Söylem-Eylem-Amel-Ahlak 01-01-1970 03:00 Her Zaman, Her Şeye Rağmen Kazanmak mı? 01-01-1970 03:00 Faraziye Hayatlar, Şimdi ve Burası 01-01-1970 03:00 Kifayetsiz Muhterisler, Dış Güçler ve Türkiye Yüzyılı 01-01-1970 03:00 Sofradaki Çatal (Vasat-Orta Yol) 01-01-1970 03:00 Hayat; Geriye Doğru …, İleriye Doğru… 01-01-1970 03:00 Ve Yer, Ağırlıklarını (Madenleri, Ölüleri) Dışarı Çıkardığı Zaman 01-01-1970 03:00 Sabır; Boyun Eğmek Değil Mücadele Etmektir. 01-01-1970 03:00 Deprem-Kenetlenme-Kader-Tedbir 01-01-1970 03:00 Köy/Şehir Gerilimi ve Başıboş Köpekler Sorunu 01-01-1970 03:00 Akupunktur-İğnelenme-Eleştiri 01-01-1970 03:00 Üç Farklı Rüzgârın Anaforundaki Ülke’m 01-01-1970 03:00 Mehmet’leri “Fatih” Yapmak İçin… 01-01-1970 03:00 Mevlana, Konevi ve Urmevi’yi Anlamak İçin… 01-01-1970 03:00 Kadın ve Erkek “Eş” Değerdir. 01-01-1970 03:00 “Sema” Bize Ne Anlatır? 01-01-1970 03:00 Kötülük Genini Çıkarabilir miyiz? 01-01-1970 03:00 Kimin Uydusuyuz? 01-01-1970 03:00 Sağlıklı Birey-Mutlu Aile-Huzurlu Toplum 01-01-1970 03:00 Hak ve Hakikat 01-01-1970 03:00 Acı Bir Tebessümle Kayan Yıldızlar 01-01-1970 03:00 Aile ve Gençlik Çalıştayı 01-01-1970 03:00 Öldüren Tamam da Ölen Nasıl Cehennemlik Olur? 01-01-1970 03:00 3O+2D+1Y+BK+ARSP=Gelişim 01-01-1970 03:00 Toprak/Ateş/Su 01-01-1970 03:00 Görünme Şehvetinin Tükettiği Hayatlar 01-01-1970 03:00 Kur’an Tilaveti Nedir, Ne Değildir? 01-01-1970 03:00 Dünya Bizim Neyimiz Olur? 01-01-1970 03:00 Tesettür; Önce Erkeklerin Göz Kapaklarına 01-01-1970 03:00 Boşluk: Şeytan 01-01-1970 03:00 İnsan-Cemaat-Cemiyet 01-01-1970 03:00 Ukde: Oral Fiksasyon 01-01-1970 03:00 Gıll=İmtihan 01-01-1970 03:00 İslam, Değişim ve Dayanışma Oyunları 01-01-1970 03:00 En Ulvi Kaçış Yöntemleri 01-01-1970 03:00 Deha Nedir? 01-01-1970 03:00