Çiğne/Hazmet/Düşün/Kendini Yeniden Tasarla!

Dr. Cemil Paslı

11-05-2026 11:38

Ne kadar uzun süre çiğnerseniz, o kadar az yemek yersiniz.

Pek çok insan kilosuyla ilgili endişe duyduğundan, bu uzun süreli çiğneme alışkanlığı, toplam kalori tüketiminin azalmasına yol açtığı için önemli bir noktadır.

Fakat daha uzun çiğneme sadece kilo problemi olanlar için değil; herkes için önemli bir noktadır.

Çünkü yemeklerin çok çiğnenmesi ve öğünlerin uzun sürede yenilmesi, kısa öğünlere kıyasla sindirim ve diğer birçok faydayı barındırmaktadır.

Zihin, alışkanlık ve refleks mekanizması yoluyla, çoğu zaman kişinin yemek yemesini tetikleyen başlıca unsurdur.

Beyindeki "entelektüel açlık" diye ifade edebileceğimiz ihtiyaç, ancak yeterince uzun bir süre boyunca yemek yeme süreciyle tamamen giderilebilir.

Toplumun en genelinin yaptığı gibi, bir kişi beş ila on dakika içinde büyük miktarda yemek yerse, zihni yine de daha fazlasını isteyebilir.

Ancak, eğer kişi aynı miktardaki yemeği beş on dakikada değil yirmi ila otuz dakika içinde yerse, doygunluk hissedecek ve ikinci/ekstra porsiyonların artık cazip gelmediğini fark edecektir.

Gerçekte bu kadar çok yemek yenilmesi birçok insanın ihtiyacının çok üstündedir.

Gerçek açlık durumu dışında, açlık çoğunlukla zihinsel bir süreçtir ve yiyeceklerin kalori içeriği yüksek olsa bile, kendinizi çok hızlı bir şekilde tıka basa doldurursanız zihin yeterince tatmin olmaz.

Zihnin tatmin olması ve gerçekten doyması için; yemeğin çok çiğnenmesi, en az 20 dakikaya yayılması ve sadece gıda alma değil; sosyal bir rehabilitasyon alanı olduğu bilinciyle aile/arkadaş gruplarıyla yenilmesi gerekmektedir.

Yemeğin yavaş yenilmesi sindirimi özellikle mide ve bağırsakları da rahatlatacaktır. Bağışıklık sisteminin %70'i bağırsaklarda yaşar. Serotonin'in %90'ı, yani esenlik hormonun, orada üretilir. Beyinde değil. Bağırsaklarda. Her gün yedikleri, içindeki seni ya inşa eder ya da yok eder. Ve dışındaki hissettiklerini de.

Yemek zihin ilişkisi üzerine kurduğumuz bütün bu tespit cümlelerini bağırsakların ikinci beyin olmasından aldığımız ilhamla; okuma, dinleme, yazma ve konuşma süreçleri için de değerlendirebiliriz.

Evet! Her insan 3 okumalı, 2 dinlemeli, 1 yazmalı, bazen konuşmalı ve ara sıra sosyal medyada paylaşmalıdır.

Fakat bu etapların her birinde bilgiyi iyi çiğnemeli, dinlediklerini dikkatle dinlemeli ve okuyarak ve dinleyerek beyin ve kalbine aldığı bilgiyi hazmettikten sonra yazmalı ve paylaşmalıdır.

İnsan kuş gibi değil, koyun gibi olmalıdır.

Kuş ağzında yumuşattığı kayı yavrusunun ağzına kusarken, koyun hazmedip bambaşka bir şekilde yorumladığı sütü kuzusuna ikram eder.

Bu anlamda inanlar üçe ayrılır.

1.Malumatfuruşlar (Obezler): Her şeyi okur, her sese kulak verir ve onları akıl ve kalplerine istif ederler.

Bunlardan tonlarca kitap yazsalar bile faydalı bir bilgi çıkması imkânsızdır.

2.Entellektüeller: Bilgiyi yemekte olduğu gibi bol miktarda ve hızla beyin ve kalplerine alırlar, malumatfuruşlardan farklı olarak daha intizam ve nizam için yerleştirirler.

Ancak bilgiyi düzenle sadece istifleyip hazmetmedikleri için kuş gibi muhataplarına kay kusarlar.

3.Düşünür/Mütefekkirler: Bunlar bilgiyi titizlikle çok çiğneyerek alır, dikkatle, sabırla dinler, önce kendileri hazmeder (bizzat yaşar) sonra bir koyun gibi süt haline getirdikleri telifleri yazar ve paylaşırlar.

İster gıda alımı, ister bilgi edinmek olsun ikisinde de önemli olan; sürecin sakin, sabır ve itinayla ve içeriye doğru işlemesidir.

İnsan gıda ve bilgiye 6 T (Tezekkür-Tefekkür-Taakkul-Tedebbür-Tevekkül-Teşekkür) ilkeleri çerçevesinde yaklaşmalı ikisinde de iyi çiğnemeli, yavaş hareket etmeli, önce kendi hayatına uygulamalı, hazmettiği bilginin hayatındaki yansımalarını tekrar tekrar iyileştirmeye çalıştırmalıdır.

Ancak bu yolla insan kendini her gün kendini yeniden tasarlayabilir, yenileyebilir ve zihnini ve bedeninin genç ve zinde tutabilir.

O halde ne diyoruz:

Oku/Dinle/Yaz/Düşün/Kendini Yeniden Tasarla.

Chew/Digest/Reflect/Redesign Yourself!

The longer you chew, the less you eat.

Since many people are concerned about their weight, this habit of prolonged chewing is important because it leads to a decrease in total calorie intake.

But longer chewing isn't just important for those with weight problems; it's important for everyone.

Because chewing food thoroughly and eating meals over a longer period offers many benefits, including improved digestion, compared to shorter meals.

The mind, through habit and reflex mechanisms, is often the primary factor that triggers a person to eat.

The need we might call "intellectual hunger" in the brain can only be fully satisfied by eating for a sufficiently long period of time.

Even if a person eats a large amount of food in five to ten minutes, as is the case with most people, their mind may still crave more.

However, if a person eats the same amount of food over twenty to thirty minutes instead of five or ten, they will feel full and realize that second/extra portions are no longer appealing.

In reality, eating this much food is far beyond the needs of many people.

Apart from actual hunger, hunger is mostly a mental process, and even if the food is high in calories, the mind will not be sufficiently satisfied if you fill yourself up too quickly.

For the mind to be satisfied and truly full, food should be chewed thoroughly, spread out over at least 20 minutes, and eaten with family/friends groups with the awareness that it is not just about consuming food, but also a social rehabilitation area.

Eating slowly will aid digestion, especially in the stomach and intestines. 70% of the immune system resides in the gut. 90% of serotonin, the well-being hormone, is produced there. Not in the brain. In the gut. What you eat every day either builds or destroys the person you are on the inside. And the feelings you have on the outside too.

We can apply all these observations we have made about the relationship between food and the mind, inspired by the idea that the gut is the second brain, to the processes of reading, listening, writing, and speaking.

Yes! Every person should read 3 times and listen 2 times.

But at each of these stages, one must thoroughly process the information, listen carefully to what is heard, and after digesting the information received through reading and listening, write and share it.

A person should be like a sheep, not a bird.

While a bird regurgitates milk that it has softened in its beak into the mouth of its chick, a sheep offers its lamb milk that it has digested and interpreted in a completely different way.

In this sense, believers are divided into three categories:

1. Information peddlers (Obese): They read everything, listen to every voice, and store them in their minds and hearts.

Even if they write tons of books, it is impossible for any useful information to emerge from them.

2. Intellectuals: They absorb information abundantly and rapidly into their brains and hearts, like food, and unlike pedantics, they organize and arrange it in a more orderly and systematic way. However, because they don't simply stack and digest information, they spew it out like birds onto their audience.

3. Thinkers/Contemplators: They meticulously absorb information, listen carefully and patiently, first digest it themselves (experience it firsthand), and then, like a sheep turning it into milk, they write and share their works.

Whether it's food intake or acquiring knowledge, what's important in both is that the process is calm, patient, meticulous, and works inward.

One should approach food and knowledge within the framework of the 6 T principles (Remembrance-Contemplation-Reasoning-Deliberation-Trust-Gratitude), chewing well in both, moving slowly, applying it first to one's own life, and repeatedly striving to improve the reflections of the digested knowledge in one's life. Only in this way can a person redesign and renew themselves every day, keeping their mind and body young and healthy. So what do we say:

Read/Listen/Write/Think/Redesign Yourself.

DİĞER YAZILARI Vasatlıktan Çıkış Nasıl Olur? 01-01-1970 03:00 İslam’ı Zirveye Taşıyan Âlimler 01-01-1970 03:00 Mikro Asrı Saadet'ten Makro Asrı Saadet’e 01-01-1970 03:00 Değişim/Eğitim Sabır İster 01-01-1970 03:00 Kabil ve Karga 01-01-1970 03:00 Hayırdan Şer, Şerden Hayır Çıkabilir! 01-01-1970 03:00 Cevher-Araz/Sünni-Şii 01-01-1970 03:00 Kalem, İnsanın Dünyada Bıraktığı En Uzun Ve Kalıcı Ayak İzidir 01-01-1970 03:00 Müzebzeb 01-01-1970 03:00 İhtiyarlar Cennete Giremez! 01-01-1970 03:00 Hz. Yusuf Kıssası ve Epstein Cemaati 01-01-1970 03:00 Altın Yumurtlayan Tavuğu Kesmek 01-01-1970 03:00 Deprem Fırsat mı, Tehdit mi? 01-01-1970 03:00 Yürüyün, Durmayın! Durursanız Sırat’tan Düşersiniz. 01-01-1970 03:00 Şehvet-i Kelam ve Kalem İçin Susturucu: Kabak 01-01-1970 03:00 “Kalite” Anlaşılmak İçin “Zaman ve Sabra” İhtiyaç Duyar 01-01-1970 03:00 Hangi Hazine Daha Değerli: Yeraltı mı, Yer Üstü mü? 01-01-1970 03:00 Yol Arkadaşlığında “Hızır Ölçüsü” 01-01-1970 03:00 “Canlı Yayında Konuşur Gibi” Konuşabilmek 01-01-1970 03:00 Meşruiyetin Olmazsa Olmaz 3’lüsü 01-01-1970 03:00 Dinle Neyden/Gönülden 01-01-1970 03:00 Mevlana, Hoca Efendi ve Diğerleri… 01-01-1970 03:00 Okyanus mu, Kuyu mu? 01-01-1970 03:00 Acı mı, Tatlı mı? 01-01-1970 03:00 Kötü Koku Kimden Geliyor? 01-01-1970 03:00 Evde Oturan Erken Ölür 01-01-1970 03:00 Acıya/Musibete Ağlamanın Etkisi 01-01-1970 03:00 Dinin Geleceği 01-01-1970 03:00 Kendi Ekseni (Egosu) Etrafında Dönmenin Usulü 01-01-1970 03:00 Doğa’dan Allah’a… 01-01-1970 03:00 Hiçbir Başarının Bedeli “Şerefimiz” Olmamalı! 01-01-1970 03:00 Sapanlar ve Sapıtanların Ağır Vebali (Nahl, 16/25) 01-01-1970 03:00 En Büyük Engelimiz: Yazamamak 01-01-1970 03:00 Yeterli ve Dengeli Bir Eğitimle İki Kanatlı Çocuklar! 01-01-1970 03:00 Muayeneyi Reddeden Doktor 01-01-1970 03:00 Stresten Nasıl Kurtuluruz? 01-01-1970 03:00 Demokrasi Karanlıkta Ölür 01-01-1970 03:00 Yaşlanmaktan ve Yorgunluktan Hızlı Çıkış 01-01-1970 03:00 Önce İncir/Tin/Tatlı; Sonra Zeytin/Tuzlu (Tin/95/1) 01-01-1970 03:00 Ellerimizle Yaptığımız Altın Kafeslerimiz 01-01-1970 03:00 Yükseköğretim Nasıl “Yüksek” Olur? 01-01-1970 03:00 “Dünya’ya Önce Gelmek/Yaşlılık” Kazanım mıdır? 01-01-1970 03:00 Divriği’yi Görmeden Ölmeyin 01-01-1970 03:00 “Verilen emri” Yerine Getirmek 01-01-1970 03:00 Postmodern Dönemin Müslümanlara Sunduğu Fırsatlar 01-01-1970 03:00 “Babanın Gölgesi” İyi Bir şey mi? 01-01-1970 03:00 “Anadolu Mayası” Sütü Yoğurda Dönüştürmüştür 01-01-1970 03:00 Yurt Dışı Kurbanın Bedeli Ne Kadar Olmalıdır? 01-01-1970 03:00 Erteleme Hastalığı (Procrastination) 01-01-1970 03:00 Oğuz Türkü “İki Ateş” Altında 01-01-1970 03:00 Türkiye Aile Vakfı-TAV (Acil) 01-01-1970 03:00 Kısır Döngü 01-01-1970 03:00 Toprak Olmayı İstemek! 01-01-1970 03:00 Ya 3 T’li (Tespit-Tenkit-Teklif) Konuşun, Ya da Ebediyen Susun! 01-01-1970 03:00 Ölümden Kim/Niçin Korkar? 01-01-1970 03:00 Her Kitabın Anlaşılma Rehberi Tek Bir Kitaptır. 01-01-1970 03:00 Kime Konuşuyoruz/Yazıyoruz? 01-01-1970 03:00 Zaman ve Mekâna Bakışımız 01-01-1970 03:00 İyi Final/Yaşlılık İçin… 01-01-1970 03:00 Milli Birlik ve Beraberliğimizin 5 Kilometre Taşı 01-01-1970 03:00 Neyi Çekiyorsunuz? (Rezonans-Çekim Yasası) 01-01-1970 03:00 Şeytanı Ne Davet Eder? 01-01-1970 03:00 Şanlı Devrimi Duydunuz mu? 01-01-1970 03:00 Aile Yılında Kamu-STK Dengesi (Aile Vakfı Önerisi) 01-01-1970 03:00 Mikrofonla Ezan Okunurken Sağa/Sola Dönülür mü? 01-01-1970 03:00 Yıldız mı, Ay mı, Kara Delik misiniz? 01-01-1970 03:00 Felaketlerin İlk Adımı Suçlunun Masa İlan Edilmesiydi 01-01-1970 03:00 “Üzümün Sapı, Armudun Çöpü, Muzun Kabuğu” Yenir mi? 01-01-1970 03:00 Bizi Kim Daha İyi Yıkar? Su mu, Ateş mi? 01-01-1970 03:00 Kan Bağışı mı? Hacamat mı? 01-01-1970 03:00 Kavgaların Asıl Sebebi Nedir? 01-01-1970 03:00 “Ver Korkuyu” Değil; “Ver Coşkuyu” 01-01-1970 03:00 İman-Hikmet-Gayret-Tevekkül 01-01-1970 03:00 Zıtlıkların Ortasında Vasatı Bulmak 01-01-1970 03:00 Mecelle Pusulası (Altın Formül İçerir) 01-01-1970 03:00 Zahmetten Kaçarak Rahmete Ulaşılabilir mi? 01-01-1970 03:00 Hak Yok Vazife Var; Fert Yok Cemiyet Var. 01-01-1970 03:00 Polimat-Entelektüel 01-01-1970 03:00 Önce Donanım (Hardware) Sonra Yazılım (Software) 01-01-1970 03:00 İbretlik Bir Ölümden Ders Çıkarabilmek (Fetö Gerçeği) 01-01-1970 03:00 Yaşlanma “Süreç Odaklı” Bir Gelişmedir ve Anne Karnından Başlar. 01-01-1970 03:00 Üçü Birleyebilir miyiz? (Türkçülük/İslamcılık/Batıcılık) 01-01-1970 03:00 Beyin-Beyincik-Vicdan=Yasama-Yürütme-Yargı 01-01-1970 03:00 Geçmek mi, Kalmak mı? 01-01-1970 03:00 Metafor (Mesnevi/Kabak Metaforu) 01-01-1970 03:00 İnanç/Düşünce/Ahlak 01-01-1970 03:00 İddialar ve Hırslarımızın Kuşattığı Hayatlarımız 01-01-1970 03:00 Kitap ve Silah Dengesi 01-01-1970 03:00 İsra 36. Ayete Dikkat 01-01-1970 03:00 Göz Bebeğimiz Olan Dostlarımız 01-01-1970 03:00 Öncelikli Kaygılarımız 01-01-1970 03:00 Sevgi-Acı-Hz. İnsan 01-01-1970 03:00 İniş-Çıkış-Konfor 01-01-1970 03:00 Gençliğin Gündemindeki Konulara Dair: Soru/Cevap 01-01-1970 03:00 Süleymanlar Ayakta Ölür. 01-01-1970 03:00 Süleymanlar Ayakta Ölür. 01-01-1970 03:00 Evlilik Yaşı İçin 5 N 1 K 01-01-1970 03:00 İnsan Hayata Nereden Başlamalı? 01-01-1970 03:00 İnsan Neden Alzheimer ve Demans Olur? 01-01-1970 03:00 Sevinince Toprağa, Üzülünce Gökyüzüne Bak! 01-01-1970 03:00 Bir Hikâyeniz Var mı? 01-01-1970 03:00 “En Büyük Sürpriz” Bizi Bekliyor Olabilir mi? 01-01-1970 03:00 Meslek Lisesi mi, Fen/Anadolu Lisesi mi? (Müfredat İçin) 01-01-1970 03:00 Anaokulu mu, Üniversite mi? (Müfredat İçin) 01-01-1970 03:00 Hardal Tanesi 01-01-1970 03:00 Özeleştiri mi/Savunma mı? 01-01-1970 03:00 Siyasette Adalet mi Fayda mı? 01-01-1970 03:00 Yapamadığımız Şeyi Allah’tan İstemek 01-01-1970 03:00 Buen Vivir 01-01-1970 03:00 Başrol de mi Oynuyorsunuz, Yoksa Figüran mısınız? 01-01-1970 03:00 Saygı Duymam Gereken Bu(!) mu? 01-01-1970 03:00 Dünya ve Ahirette Uyuyabilmek ve Uyanabilmek 01-01-1970 03:00 Omurga 01-01-1970 03:00 Aile Neden İlk Düşmandır? 01-01-1970 03:00 Anne/Baba/ÖğretmenAcı Bir Tebessüm 01-01-1970 03:00 Derdinin Devası Sen’sin. 01-01-1970 03:00 Eşyanın Ruhu 01-01-1970 03:00 Alçak Gönüllü 01-01-1970 03:00 Neden Uzakları Yakın, Yakınları Uzak Ettik? 01-01-1970 03:00 En Büyük Fesat Nedir? 01-01-1970 03:00 İkindi Namazı ve Benî Kurayza Yahudileri 01-01-1970 03:00 Kütük Çok Sahibi Yok 01-01-1970 03:00 Fix/Takıntı 01-01-1970 03:00 Siyaset ve Tefekkür 01-01-1970 03:00 Haddini bil, mutlu ol! 01-01-1970 03:00 Korona Döneminin Dijital Çocukları 01-01-1970 03:00 Sessizliğin Gücü (Meryem, 19/10) 01-01-1970 03:00 Çocuğa Sevgi, Gence Güven ve Yaşlıya Saygı 01-01-1970 03:00 M. Şerefeddin Yaltkaya, İslam Mecmuası ve Yeni Türkiye 01-01-1970 03:00 Atları Hazırlayın 01-01-1970 03:00 Pozitiflik, Saf Pozitiflik midir? 01-01-1970 03:00 Gülümseme ve Huzur 01-01-1970 03:00 Kabz ve Bast 01-01-1970 03:00 Duruşu Desteklenmeyen Çocuk Bağımlı Olur. (Montessori Eğitimi) 01-01-1970 03:00 Bağınız Her Daim Açık mı? 01-01-1970 03:00 Nişanlınız Nasıl Güzel Olur? 01-01-1970 03:00 Toprağımız Bol Olacak mı? 01-01-1970 03:00 Helalleşme/Sıfırlama(!?) Mümkün mü? 01-01-1970 03:00 Yalanın Negatif ve Pozitifi 01-01-1970 03:00 Ne Yığdırın, Ne De Bağırtın. 01-01-1970 03:00 Kadife Yumruk (Gerçeğin Gücü) 01-01-1970 03:00 Artırılmış Sanal Hayatın Kurbanları 01-01-1970 03:00 Şeytan Nerede? 01-01-1970 03:00 Peygamber Kıssaları ve Çocuk Eğitimi 01-01-1970 03:00 Çok Zayıflamışsın! 01-01-1970 03:00 Neredesin Hızır? 01-01-1970 03:00 Nakıs/Noksanlık/İmtihan 01-01-1970 03:00 Bağımlılık Nasıl Gelişir? 01-01-1970 03:00 “5” “95”den Büyüktür. (Çocuk Eğitimi) 01-01-1970 03:00 Aile Mahremiyeti ve Nükleer Enerji 01-01-1970 03:00 Talip Olduklarımıza Dikkat! 01-01-1970 03:00 Liderlere “Hüsn-i Hâtime” İçin 5 Tavsiye 01-01-1970 03:00 Seferoğulları, Tellioğulları ve Yeşil Vadi 01-01-1970 03:00 Ubasute 01-01-1970 03:00 İşiniz Zor mu? 01-01-1970 03:00 Hayatın Ritmi 01-01-1970 03:00 Yörünge/Omurga ve Meteor Taşı 01-01-1970 03:00 Niyet-Düşünce-Söylem-Eylem-Amel-Ahlak 01-01-1970 03:00 Her Zaman, Her Şeye Rağmen Kazanmak mı? 01-01-1970 03:00 Faraziye Hayatlar, Şimdi ve Burası 01-01-1970 03:00 Kifayetsiz Muhterisler, Dış Güçler ve Türkiye Yüzyılı 01-01-1970 03:00 Sofradaki Çatal (Vasat-Orta Yol) 01-01-1970 03:00 Hayat; Geriye Doğru …, İleriye Doğru… 01-01-1970 03:00 Ve Yer, Ağırlıklarını (Madenleri, Ölüleri) Dışarı Çıkardığı Zaman 01-01-1970 03:00 Sabır; Boyun Eğmek Değil Mücadele Etmektir. 01-01-1970 03:00 Deprem-Kenetlenme-Kader-Tedbir 01-01-1970 03:00 Köy/Şehir Gerilimi ve Başıboş Köpekler Sorunu 01-01-1970 03:00 Akupunktur-İğnelenme-Eleştiri 01-01-1970 03:00 Üç Farklı Rüzgârın Anaforundaki Ülke’m 01-01-1970 03:00 Mehmet’leri “Fatih” Yapmak İçin… 01-01-1970 03:00 Mevlana, Konevi ve Urmevi’yi Anlamak İçin… 01-01-1970 03:00 Kadın ve Erkek “Eş” Değerdir. 01-01-1970 03:00 “Sema” Bize Ne Anlatır? 01-01-1970 03:00 Kötülük Genini Çıkarabilir miyiz? 01-01-1970 03:00 Kimin Uydusuyuz? 01-01-1970 03:00 Sağlıklı Birey-Mutlu Aile-Huzurlu Toplum 01-01-1970 03:00 Hak ve Hakikat 01-01-1970 03:00 Acı Bir Tebessümle Kayan Yıldızlar 01-01-1970 03:00 Aile ve Gençlik Çalıştayı 01-01-1970 03:00 Öldüren Tamam da Ölen Nasıl Cehennemlik Olur? 01-01-1970 03:00 3O+2D+1Y+BK+ARSP=Gelişim 01-01-1970 03:00 Toprak/Ateş/Su 01-01-1970 03:00 Görünme Şehvetinin Tükettiği Hayatlar 01-01-1970 03:00 Kur’an Tilaveti Nedir, Ne Değildir? 01-01-1970 03:00 Dünya Bizim Neyimiz Olur? 01-01-1970 03:00 Tesettür; Önce Erkeklerin Göz Kapaklarına 01-01-1970 03:00 Boşluk: Şeytan 01-01-1970 03:00 İnsan-Cemaat-Cemiyet 01-01-1970 03:00 Ukde: Oral Fiksasyon 01-01-1970 03:00 Gıll=İmtihan 01-01-1970 03:00 İslam, Değişim ve Dayanışma Oyunları 01-01-1970 03:00 En Ulvi Kaçış Yöntemleri 01-01-1970 03:00 Deha Nedir? 01-01-1970 03:00