Konya’nın organize sanayi bölgelerinde dolaşırken insanın göğsünü kabartan bir manzarayla karşılaşıyorsunuz. Devasa fabrika binaları, dünyanın dört bir yanına ihracat yapan tesisler ve en son teknolojiyle donatılmış üretim parkurları şehrin sanayi gücünü açıkça ortaya koyuyor. Bugün Konya, sadece tarımın değil, ağır sanayinin ve katma değerli üretimin de en önemli kalelerinden biri haline gelmiş durumda. Ancak bu parlak tablonun arka planında, makinelerin gürültüsü arasında pek duyulmayan ama geleceğimizi doğrudan tehdit eden sessiz bir sınav veriliyor. Tezgahlar dönüyor, yatırımlar büyüyor ama bu devasa çarkları yönetecek, sistem kuracak ve vizyon katacak beyaz yakalı kadroları şehirde tutmakta her geçen gün daha fazla zorlanıyoruz.
İşin sahadaki gerçeğine baktığımızda, milyonluk yatırımlar yapan sanayicimizin en büyük açmazı nitelikli insan kaynağına erişim ve mevcut yeteneği elde tutabilme meselesi olarak karşımıza çıkıyor. Pek çok parlak mühendis, lojistik uzmanı ya da finans yöneticisi Konya’yı bir kariyer zirvesi değil, yalnızca tecrübe kazanıp büyükşehirlere veya yurt dışına sıçrayacağı bir geçiş durağı olarak görüyor. Bunun temelinde sadece ücret politikaları değil; kurumsallaşma sancıları, liyakat beklentisi ve karar alma mekanizmalarındaki geleneksel refleksler yatıyor. Genç ve donanımlı bir uzman, yetkisinin sorumluluğuyla örtüşmediği bir yapıda uzun süre nefes alamayacağını hissettiği an rotasını başka limanlara çeviriyor.
Madalyonun diğer yüzünde ise şehrin sokaklarında ve üniversite kampüslerinde yankılanan bambaşka bir hikaye var. Beş üniversiteye ev sahipliği yapan bu kadim şehirde, her yıl binlerce genç elinde diplomasıyla mezuniyet cübbesini çıkarıp hayatın gerçekleriyle yüzleşiyor. Gençlerimiz haklı olarak yıllarca dirsek çürütmenin karşılığını masa başında, prestijli bir pozisyonda almak istiyor. Ne var ki piyasanın ihtiyaç duyduğu uzmanlık alanlarıyla üniversite sıralarında verilen teorik eğitimin makası her geçen gün açılıyor. Hayallerindeki işi bulamayan gençler diplomalı işsizler ordusuna katılırken, bu durum hem bireysel bir umutsuzluğa hem de şehrin beşeri sermayesinin atıl kalmasına yol açıyor.
Tam da bu noktada Konya sanayisi ilginç bir paradoksun içine sıkışıp kalıyor. Bir yanda iş bulamadığından dert yanan üniversite mezunları dururken, diğer yanda fabrikasında çalıştıracak kaynakçı, CNC operatörü, bakım teknisyeni ya da depo sorumlusu bulamayan sanayici feryat ediyor. Yıllardır küçümsenen ya da ikinci plana itilen ara eleman kavramı, bugün üretimin tam kalbinde "ana eleman" haline gelmiş durumda. Ancak mesleki eğitimin itibarsızlaştırılması ve ailelerin çocuklarını mutlaka dört yıllık bir fakülteye yönlendirme arzusu, sanayinin can damarı olan usta-çırak kültürünü neredeyse kurutma noktasına getirdi.
Bu kısır döngü, sadece bugünün üretim kapasitesini değil, yarının rekabet gücünü de törpülüyor. En modern makineyi yurt dışından getirebilirsiniz, en geniş fabrikayı da inşa edebilirsiniz; fakat o makineyi verimli kullanacak ustayı ve o fabrikayı çağın gereklerine göre yönetecek beyaz yakalıyı bir araya getiremezseniz, elinizdeki teknoloji sadece soğuk birer demir yığını olarak kalır. Üretimdeki kalite standartlarını yakalamak, tedarik zincirini kusursuz işletmek ve küresel pazarlarda söz sahibi olmak, doğrudan insan kaynağının niteliğiyle ve aidiyet duygusuyla bağlantılıdır.
Çözüm ise aslında birbirinden kopuk gibi görünen bu iki sorunu aynı masada buluşturmaktan geçiyor. Sanayicimizin artık "patron merkezli" yönetim anlayışından sıyrılıp profesyonellere gerçek anlamda alan açması, beyaz yakalıya sadece maaş değil, bir kariyer ufku ve sosyal yaşam kalitesi sunması gerekiyor. Diğer taraftan üniversiteler ile sanayi odalarının protokol metinlerinin ötesine geçip, müfredatı doğrudan fabrikaların ihtiyacına göre şekillendirmesi şart. Meslek liselerini ve teknik bölümleri cazip kılacak, gençlere "iyi bir usta olmanın" en az masa başı bir iş kadar değerli ve kazançlı olduğunu gösterecek adımlar vakit kaybetmeden atılmalı.
Konya, tarih boyunca üretmeyi, çalışmayı ve zorlukların üstesinden gelmeyi bilmiş bir şehirdir. Bugün karşı karşıya olduğumuz bu sessiz göç ve istihdam dengesizliği de doğru okumalar yapıldığı takdirde aşılamayacak bir engel değil. Yeter ki makinelerimize yaptığımız yatırımın bir benzerini insanımıza, onun emeğine ve hayallerine de yapmayı başaralım. Çünkü şehirleri büyüten de fabrikaları yaşatan da nihayetinde o çatıların altında ter döken, akıl yürüten ve geleceğe umutla bakan insanlardır.