(Kaplumbağa Terbiyecisi Metaforu)
Orijinali İş Bankası Resim ve Heykel Müzesi’nde 5. katta bulunan Osman Hamdi Bey (1842-1910)’in “Kaplumbağa Terbiyecisi” eserindeki kaplumbağalar, ilk bakışta sıradan bir detay gibi görünse de aslında çok derin bir anlam taşır.
Tabloda, geleneksel giysileri içinde, elinde ney ve sırtında nakkare (deneysel bir müzik aleti) olan, yorgun ve düşünceli bir derviş, yerdeki birkaç kaplumbağayı “terbiye etmeye” çalışır.
Kaplumbağalar, dervişin çabalarına kayıtsızdır; bazıları başka yönlere bakarken, bazıları hareketsizdir.
Mekân, tarihi bir yapının (muhtemelen Bursa Yeşil Cami) loş iç mekânı. Duvarlardaki yazılar ile eski mimari detaylar, tablonun genel atmosferine mistik bir derinlik katıyor.
Tabloda yer verilen arapça metinde “şifau'l kulub likau'l mahbub/kalplerin şifası sevgiliye kavuşmaktır” değişim ve eğitimde “sevgi” nin önemine vurgu yapıyor.
Tablo, dönemin Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan modernleşme ve batılılaşma çabalarını sembolize ediyor.
Yaşlı derviş, değişime direnen veya değişimi yavaş ilerleyen toplumu, kaplumbağalar ise bu değişime ayak uydurmakta zorlanan, ağırdan alan veya tepkisiz kalan halkı temsil ediyor.
Dervişin ney çalması, “terbiyenin” zorlama yerine ikna ve sabırla yapılmaya çalışıldığına işaret ediyor.
Bu eğitim kapsamına alınmış olarak resmedilen kaplumbağalar, değişime dirençli ve yavaş ilerleyen bir toplumu simgeler.
Yağlı boya tabloda elindeki ney ve sırtındaki nakkare ile “eğitimci/âlim/aydın”; acele eden, telaşlı, zorlayıcı değil; aksine sabırla, kültürle, sanatla ve zamanla gerçekleşecek bir değişime inanan ve kendine güvenen bir kişi olarak yansıtılmıştır.
Aslında Osman Hamdi Bey burada bir özellikle Osmanlı Devleti son dönemlerinde çok gündemde olan aydın profili üzerine görüş ve düşüncelerini muhteşem sanatını kullanarak ortaya koymuştur.
Aydınlara bir toplumu dönüştürmeye çalışmanın ne kadar zahmetli, yavaş ve dikkatli çalışmalarla yapılması gereğini anlatmaya çalışmıştır.
Buğdayın 1 yılda, ağacın 10 yıllarda yetiştiği tabiatta insan nesli için en az 40 yıl ön görülür.
Allah, firavunun zulmünü “öğrenilmiş çaresizliği” ile yetişen İsrailoğulları’nın bu kompleksten kurtulmaları için Hz. Musa (a.s.) rehber ve önderliğinde Tih Çölü’nde 40 yıllık bir süre geçirmeleri gereğine işaret etmiştir. (Maide, 5/21-26)
İşte Osman Hamdi Bey her eğitimci, aydına sanatın muhteşem ve kalıcı mesajıyla unutulmaz ve etkili bir mesaj vermiştir.
Tablodaki kaplumbağaların yavaşlığı da tam bu mesajın en vurucu noktasıdır.
Kaplumbağalar şu gerçeğin altını yavaş ama etkili bir şekilde çizer:
Değişim/Eğitim aceleye gelmez, aksine peygamber sabrı isteyen uzun soluklu bir süreçtir.
Change/Education Requires Patience
(The Turtle Trainer Metaphor)
The turtles in Osman Hamdi Bey (1842-1910)'s "The Turtle Trainer," the original of which is located on the 5th floor of the İş Bankası Painting and Sculpture Museum, may seem like an ordinary detail at first glance, but they actually carry a very deep meaning.
In the painting, a weary and pensive dervish, dressed in traditional attire, holding a ney (a type of flute) and a nakkare (an experimental musical instrument) on his back, attempts to "discipline" several turtles on the ground.
The turtles are indifferent to the dervish's efforts; some look in other directions, while others remain motionless.
The setting is the dimly lit interior of a historical building (likely the Green Mosque of Bursa).
The inscriptions on the walls and the old architectural details add a mystical depth to the overall atmosphere of the painting.
The Arabic text included in the table, "shifau'l kulub likau'l mahbub/The healing of hearts is meeting the beloved," emphasizes the importance of "love" in change and education.
The painting symbolizes the efforts towards modernization and Westernization experienced in the Ottoman Empire of that period.
The elderly dervish represents a society that resists or slows down the process of change, while the turtles represent the people who struggle to adapt, are slow to accept, or remain indifferent to this change.
The dervish playing the ney suggests that the "discipline" is attempted through persuasion and patience, rather than coercion.
The turtles, depicted as being part of an educational program, symbolize a society resistant to change and progressing slowly.
In the oil painting, the "educator/scholar/intellectual," with a ney (a type of flute) in his hand and a nakkare (a drum) on his back, is portrayed not as hasty, anxious, or forceful, but rather as someone who believes in change that will occur patiently, through culture, art, and time, and who is self-confident.
In fact, Osman Hamdi Bey, using his magnificent art, reveals his views and thoughts on the profile of the intellectual, a very prominent figure in the late Ottoman period.
He tries to convey to intellectuals how arduous, slow, and careful the process of transforming a society must be.
In nature, where wheat grows in one year and trees in ten years, at least 40 years are foreseen for the human race.
Allah indicated that the Israelites, who grew up with "learned helplessness" due to the tyranny of Pharaoh, needed to spend 40 years in the Tih Desert under the guidance and leadership of Prophet Moses (peace be upon him) to overcome this complex. (Maide, 5/21-26)
Here, Osman Hamdi Bey has given an unforgettable and effective message to every educator and intellectual with the magnificent and lasting message of art.
The slowness of the turtles in the painting is the most striking point of this message.
The turtles underline the following truth slowly but effectively:
Change/Education cannot be rushed; on the contrary, it is a long-term process requiring the patience of a prophet.