Advert
 Ateşbaz-ı Veli’yi iyi Anlamak ve Yaşatmak Gerekir
İMDAT YAYLA

Ateşbaz-ı Veli’yi iyi Anlamak ve Yaşatmak Gerekir

Bu içerik 1422 kez okundu.

Sevgili dostlar canlar geçmişimizi iyi okuyup doğru anlarsak manevi değerlerimizi de gerektiği gibi gelecek nesiller aktarabiliriz.

 Meram Belediyesinin Ateşbaz-ı Veli Aşçı Dede Mutfak Kültürü Günleri etkinliğin açılışı görkemli ve çok muhteşemdi.Ateş Baz-ı Veli hazretlerinin türbesinde ikram edilen Aşure ve pilavı çok güzeldi.

Türki Devletlerinden gelen misafirlerin ülkelerinden getirdikleri geleneksel yiyecek ürünlerinden aşure içerisine katması aşureye ayrı bir tat katmış.Bu etkinliği hazırlayanlar ve hizmet edenler  kusursuzdu. Bundan dolayı da herkese ayrı ayrı teşekkür ederim.

Ateş Baz-ı Veli sadece bir aşçı değildir. Mevlevilikte mutfak  (Matbah-ı Şerif), yemek pişirilen ve sofra kurulan yer olmasının yanı sıra, dervişlerin çilesini tamamladığı ve temel eğitimlerinin yapıldığı yerdir. Mevleviliğin en önemli özelliklerinden biri olan çile geleneğinde, dergâha gelen dervişin bin bir günlük bir sürede çilesini tamamlaması beklenir.

Bu bağlamda da bu akımı sistemleştirme ve profesyonelce idame ettirme gibi son derece güç bir işlevi, yine o kuvvette ve iradede bir kişinin yapması gerekmektedir. Hz. Mevlana'nın aynı zamanda fikri varisi olan Hz. Sultan Veled ile doğan Mevlevilik,  Ulu Arif Çelebi zamanında büyürken,  perde arkasındaki kahramanlardan biri de Ateşbaz-ı Veli'dir

Ateşbaz-ı Veli, Hazreti Mevlana’nın zamanında yaşamış olup, esas ismi Şemseddin Yusuf, babasının adı İzzeddin’dir. Ateşbaz-ı Veli’nin,  Baha Veled’le birlikte Belh’ten veya Karaman’dan geldiği,  dergâhta yetiştiği ve aşçılık yaptığı rivayet edilmiştir.

Ateşbaz, ateşle oynayan demektir. Onun, Hazret-i  Mevlana  ve  Mevleviler  arasında  önemli  bir  yeri vardır.  Selçuklu  Sultanı  II.  Gıyaseddin  Mesud  döneminde etkin  varlığı  hissedilen  Aşçı  Dede,  Mevlevi  tarikatının feyziyle  kuşanmış  dervişlerin  pınarı  gibi,  gönülden  gönüle akıp giden ilim deryasıdır. Fakat aynı zamanda kendisi, bu ilahi mekânda eğitimle alakalı kürsü sahibi olmasının yanı sıra,  asli görevi matbah- Şerif sorumluluğudur. Matbahındaki aşçılığın yanı sıra,  dergâh giderlerinin muhasebesinden de sorumludur. Kendisi, her ne kadar dergâh mutfağında Ser-tabbah (Farsça ve Arapça'da, baş aşçı anlamındadır, Mevlevi tabiridir),  yani aşçı dede olarak bilinse de,  aslında o Mevleviliğe gönül vermiş ve nefsini terbiye ederek kemale ermek isteyen dervişlerin,  kılavuzu  ve  eğitimcisi olmuştur.

Aşçı Dede dergaha intisap edenleri her bakımdan eğitirken Kazancı Dede de onun yardımcısıdır.  Ateşbaz Makamı, bir terbiye ve eğitim makamıdır. Aşçı Dede dergaha intisap edenlerin ilk öğretmenidir.

 Meydan-ı  Şerif'de  serili  olan  Beyaz  postun  adı,  Ateş-baz postudur. Bu makama teslimiyet, Mevleviliğe ikrar vermek, Çileye soyunma niyazında bulunmak demektir. 

Degaha intisap edenlerin mürebbisi  olan Ateşbaz-ı  Veli  dergâhtaki  en yüksek ikinci makamın sahibidir. Bu çalışmada, Mevlevi eğitim ekolü için önemli bir yere sahip olan mutfağın ve bu eğitimin önemli bir unsuru olan aşçı dede Ateşbaz-ı  Veli’nin  tanınmasını  sağlamak  ve  Mevlevi  mutfağı özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Mevlevilerde Yeme İçme Kültürü

Sofra adabı dışında yöresel mutfaklarında oluşmasında tekke kültürünün payı vardır.  Hz. Mevlana, ailesiyle başkent Konya'ya geldiği zaman sarayda, muhteşem bir mutfak olduğu Selçukname’lerden anlaşılmaktadır.

 Hz Mevlana döneminde daha sade malzemelerle yapılan yemekler,  zamanla halk mutfağında olduğu gibi dergâh mutfaklarında da geliştirilmiştir.

 Hz. Mevlana'nın eserlerinde kimyon,  karabiber,  tarçın, sumak gibi baharatlardan bahsedilmiştir, zamanla diğer baharatlarında mutfağa girmesi ile etli yemeklerde pekmez, bazı yemeklerde ise pekmezle sirke gibi tatlı-ekşinin birlikte kullanılması yemek tatlarını zenginleştirmiştir. Kabak kalyesi tatlı-ekşi karışımına, tatlı et kabağı ve gerdan tatlısı;  tatlı-tuzlu karışımına örnek teşkil etmektedir.

Mevleviler yemeğin malzemesine ve pişirilme metoduna birçok sembolik anlamlar yüklemişler,  bu sayede aslında dünyevi bir iş olan yemeği, bir ibadet tarzına dönüştürmüşlerdir.

 Bazı dini gün ve gecelerde, bulundukları muhitin insanlarına ikramda bulunarak onların bu dini atmosferi daha iyi anlamalarına da yardımcı olmuşlardır.

 Ayrıca kültür dünyasına ve özellikle Türk yemek kültürüne önemli katkılar sağlamışlardır. Yiyeceklerin en verimli,  en uygun şekilde kullanımına ve tüketimine büyük önem verilmiştir.  İşte bu yüzden aşçılık, Mevlana zamanında en çok itibar edilen bir meslek haline gelmiş hatta ruhani bir makam olarak değerlendirilmiştir.  Adına türbe yaptırılan dünyanın ilk ve tek aşçısının Mevlana döneminde yaşayan Ateşbaz-ı Veli olması da bu önemin göstergesi olarak kabul edilir.

 Mevlana’nın aşçısı olan Ateşbaz-ı Veli, Hz. Mevlana’nın yanında yer alan Mevlevi büyüklerinden biridir. Hz. Mevlana’nın düşüncelerinden istifade etmek isteyenlere ön eğitim vererek gerekli bilgi ve görgü kurallarını öğretirdi. Ateşbaz-ı Veli’nin Mevlevi çevrelerinde unutulmamasında onun da dâhil olduğu kerametin büyük etkisi vardır. Mevlana dergâhının en mühim kısımlarından biri Matbah-ı Şerif, en mühim şahsiyetlerinden biri de Ateşbaz-ı Veli ve temsil ettiği makamdır. Tam bir teslimiyet makamı olan ve 1001 gün süren çilenin (manevi terbiye)  sevk ve idare edildiği Matbah-ı Şerif’te Ateşbaz-ı Veli'nin gözetiminde yüzyıllar boyunca hem aş hem de gönüller pişirilmiştir.

 Bir terbiye ve eğitim 6 makamı olan Mevlevihane mutfağında aşı,  aşk ile yoğuran kişi olan Ateşbaz-ı  Veli,  unvanı, makam  ve  vazifesi  de  bütün Mevlevihanelerde  yüzyıllarca  devam  eden  söz  ve  karar sahibi yüce bir şahsiyet olarak yaşatılmış ve bu gün bu geleneği yaşatmaya çalışan   Konya’nın nazar boncuğu yeşil meram ilçemizin çok değerli Başkanı Fatma Toru Hanımefendi yaşatmak için büyük  bir çaba sarf etmektedir. İnşallah bu yapılan emekler ileri ki yıllarda Konya’mıza ve Lokanta esnafımıza kalıcı turizme faydası olur.

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
maltepe escort
alanya escort
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan sert 'İmamoğlu' açıklaması
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan sert 'İmamoğlu' açıklaması
SÜ Teknoloji Fakültesi mezunlarını uğurladı
SÜ Teknoloji Fakültesi mezunlarını uğurladı
izmir escort escort izmir porno bursa escort alsancak escort antalya escort buca escort escort bursa izmir escort escort bayan istanbul escort bayanlar