Advert
GÖLGE ADAM
GÖLGE ADAM

KULELİ VAKASI

Yakın tarihimizde pek bilinmeyen, bilenlerin de mahiyetini hâlâ tam anlayamadığı bir darbe teşebbüsü vardır. Asker ve ulemadan 41 kişi, Sultan Abdülmecid’i devirip öldürmek üzere gizli bir komite kurdular.


Tarihte sert idarecilerin çok muhalifi olduğu bir hakikattir. Fakat Sultan Abdülmecid gibi karıncayı incitmeye çekinen, ömrü Haremeyn’e hizmet etmekle geçen, bugünki Avrupa hükümdarları gibi bir meşrutiyet hükümdarına bu derece husumet hayret vericidir. Kendisine karşı 1859 senesinde tertiplenen suikast, evvelden haber alınıp önlenmiştir. Darbeciler, Kuleli Kışlası’nda hapsedilip sorguya çekildiği için bu hâdise Kuleli Vak’ası diye bilinir.
 
Fedailer Cemiyeti
 
Ferik (Korgeneral) Çerkes Hüseyin Dâim Paşa, Arnavut Câfer Dem Paşa, Tophâne-i Âmire kâtiplerinden Ârif Bey, İmâlât Meclisi âzâsından Binbaşı Râsim Bey, Tophâne Müftüsü Bekir Efendi, Süleymaniyeli Şeyh Ahmed Efendi, Fatih Müderrislerinden Nasuhi Efendi, Hazergradlı Feyzullah Efendi, Kütahyalı Şeyh İsmail ile Tophâne Müşirliğinde vazifeli 25 kişi, bu komitenin mensupları idi. Şair Şinasi’nin de cemiyete dâhil olduğu söylenir.  Reis, darbe fikrinin de sahibi olan 46 yaşındaki Süleymaniyeli Şeyh Ahmed Kürdî, İstanbul’a gelip Bayezid medresesinde İhya okutmaktaydı. Fedailer Cemiyeti’ni de orada teşkil etmişti. Reis vekili, Şeyh Ahmed’in Kars muharebelerinden tanıdığı Dâim Paşa idi.
Komitedekilerin sayısı mahdut olmakla beraber, çok kişinin kendilerinden olduğu propagandasını yaparak yanlarına adam çekmeye çalıştılar. Feyzullah Efendi, 1000; Kütahyalı İsmail, 6000 fedai va’detmişti. Cafer Paşa’nın da Arnavut fedaileri vardı. Cemiyetin en faal mensubu ve Didon Ârif diye de bilinen Ârif Bey, Alpaslan Türkeş’in dedesidir. Komitenin bir başka mensubu Tophane Müftüsü Bekir Efendi de Fevzi Çakmak’ın dedesidir. Bu, enteresan bir tesadüftür. Cemiyet, şeriat için çalıştığı sloganını yayıyordu. Ancak, işin bürokrat ayağını ihmal etmişlerdi.
Ayaklanma başlayınca, elçiliklere, patrikliklere ve şehir halkına hitaben Ârif Bey’in yazdığı bir beyannamedağıtılacaktı. Cafer Paşa ise emrindeki Arnavut askerlerle kontrolü temin edecekti. Râsim Bey, bir fedai çetesi ile telgraf tellerini keserek dışarısı ile haberleşmeye mâni olacaktı. Tophane Müftüsü Bekir Efendi ise, işin moral cihetini halledecekti. Dâim Paşa ise şehirdeki Kafkasya muhacirlerini kışkırtacaktı. Tophane’ye ziyarete geleceği gece, padişahın işi bitirilecekti.

Su Testisi…
 
Cemiyetteki bir mızıka başçavuşunun dili, bir kolağasına çözüldü; o da Mirliva (Tümgeneral)  Tatar Hasan Paşa’ya vaziyeti anlattı. Öte yandan cemiyet, Hasan Paşa’ya kendileriyle hareket etmesi teklifinde bulundu. Didon Ârif’in de ağzını arayan Paşa, kendilerine taraftar görünüp cemiyeti toplantıya çağırdı. Bir yandan da vaziyeti hükümete bildirdi. Kılıç Ali Paşa Câmii’nde toplandıkları 13 Eylül 1859 günü yapılan bir baskında hepsi yakalanarak Kuleli Kışlası’na hapsedildi. Bu arada izini kaybettirenler de oldu.
Yakalanan 41 kişinin muhakemesi, sadrazam Âli Paşa, şeyhülislâm Sadeddin Efendi, serasker Rıza Paşa, Meclis-i Âli-i Tanzimat Reisi Mehmed Paşa, Meclis-i Vâlâ Reisi Yusuf Kâmil Paşa ve Meclis-i Dâr-ı Şûrâ-i Askerî Reisi Mustafa Zarif Paşa’dan müteşekkil bir heyet tarafından yapıldı. Mahkemenin kâtibi de istikbalin meşhur darbecisi Midhat Paşa (o zaman Efendi) idi. Muhtemelen müstakbel planları için hâdiseyi analiz etmiştir.
Darbecilerden Cafer Paşa, Kuleli Kışlası’na götürülürken korkusundan denize atlayarak intihar etti. Tahkikat dosyası, 1858 tarihli ceza kanununa göre tanzim edildi. Bunlardan 4’ü idam, diğerleri ise değişik cezalara çarptırıldılar. Kendisine suikast tertiplenen padişah, ortada ölüm olmadığı için idam cezalarını müebbed hapse ve kalebendliğe çevirdi. Şeyh Ahmed ve Ârif Bey Magosa’ya, Dâim Paşa ve Râsim Bey Akkâ’ya sürgün edildi.
İkinci derece suçlulardan 11 kişi Limni ve Rodos’ta müebbed kalebendliğe mahkûm oldu. Üçüncü derece suçlulardan 8 kişi kalebendliğe, dördüncü derece suçlular ise ordudan ve memuriyetten atılarak hapis ve sürgün cezasına çarptırıldı. Darbeyi hükümete bildiren Mirliva Hasan Paşa ise terfi ederek ferik (korgeneral) oldu.
 
Darbenin İçyüzü
 
Darbenin arkasında yabancı bir gücün varlığı pek malum değildir. Ancak daha geçen sene bir emrivâki ile Hindistan’daki koskoca Babür İmparatorluğu’nu yıkan İngiltere’nin işine yarayacağı muhakkak gibidir. Bütün darbelerde ekonomik menfilikler ile hükümetin icraatlarının bazı sınıflarda meydana getirdiği hoşnutsuzluk istismar edilir. Gerçi 1854 Kırım Harbi’nden sonra ekonomide yaşanan darlık, hükümete karşı bir hoşnutsuzluk hâsıl etmişti; ama bu raddeye gelecek bir şey değildi. Darbenin başı Şeyh Ahmed’in, İstanbul’da İngiliz casusu Vambery ile görüşmesi dikkat çekicidir. Şeyh Ahmed, 1850’de diğer bütün Kürd beylikleri ile beraber asırlardır sahip oldukları otonomiyi kaybeden Baban ailesinin adamıydı. Komitede bu aileden birkaç kişi vardı.
Bazılarına göre Kuleli Vak’ası, tutucu bir kitlenin Tanzimat ve Islahat fermanlarına karşı reaksiyonudur. Darbecilerden bir kısmı gerçekten buna inanmış olabilir. Halbuki bu iki ferman, Osmanlı Devleti’nde mevcut hak ve hürriyetlerin teyidinden ve Avrupa devletlerine karşı bir gösterişten öte mânâ taşımıyordu.
Namık Kemal gibi bazılarına göre hürriyetçi bir hareket olup, memlekete meşrutiyet idaresini getirme gayesine matuftur. Nitekim bazı mensupları sonradan Jön Türkler içinde yer almıştır. Cemiyet, Osmanlı Devleti’nde o zamana kadar rastlanmayan tarzda bir gizli cemiyettir. Cemiyete giriş usulü, İtalyan mason cemiyetlerine benzer. Her yeni girenden, “Süleymaniyeli Şeyh Ahmed ile aramdaki ahdi kabul ettim ve ben muâhid bir fedaiyim” yazan bir taahhütname alınırdı. İttihatçılar, bunu model tutmuşlardır. Bazı romantik yazarlar, modern siyasî partilerin bir nüvesi olarak görürler. Her neyse, Kuleli Vak’ası, Sultan Aziz’e yapılan kanlı 1876 darbesinin provasını teşkil etmiştir.
NELER SÖYLENDİ?
@
GÖLGE ADAM

GÖLGE ADAM

DİĞER YAZILARI Oğuzların Kınık boyundan Selçuklu Türkmenleriz.(TURGUTOĞULLARI) 05-09-2019 21:31 Karamanoğulları Kadınhanı ve Turgutoğulları 05-06-2019 09:50 Suud bir sülalenin adıdır. 28-04-2019 18:29 Atatürk’ün Gözü İle TÜRK Kimdir? 23-10-2018 22:36 Herkes Ben Bilirim Havasında 08-08-2018 21:41 Şekerin Hikâyesi 24-02-2018 21:39 Zamana Meydan Okuyan Selçuklu’nun Mirası Kündekari 04-02-2018 22:46 Dünden Bu Güne Ecdadımın Türk İslam Davası 22-12-2017 21:52 Binlerce yıl geçti Türk töresi bozulmadı. 20-11-2017 10:32 Kut'ül Amare'de Neler Oldu 15-11-2017 13:54 Kurulan Şehir Hastaneleri ? 12-09-2017 12:12 TÜRK’ÜN YASAK KİTABI KIZIL ELMA 20-08-2017 13:32 Sultan Abdülhamid Han 29-06-2017 20:59 İSTİHBARÂT-I MECZÛBİYE 10-06-2017 15:16 Konya Tarihi 15-05-2017 21:34 Kut'ül Ammare'de neler oldu 29-04-2017 14:31 İhanetin belgeleri Suriye 26-04-2017 09:09 Bizim memlekette birçok yürüyen mayın var. 13-04-2017 10:43 Hoş Görü Şehri Konya’ daki Suriyeliler ve Ermeniler 02-03-2017 18:25 TÜRKLEŞMİŞ RUMLAR 18-02-2017 00:20 2019 YENİ BİR YOL AYRIMI OLACAK 07-02-2017 22:34 Başkanlık Sistemi Deyince Neden Korkutuluyoruz? 22-01-2017 18:05 MAKAMLARDA BEKTAŞİLİK ve KULLUK 06-01-2017 20:45 Bütün Bu Olan bitenlerin Anlamı Bu Olsa Gerek 19-12-2016 21:21 Çingeneler 03-12-2016 22:45 KULELİ VAKASI 20-11-2016 15:28 Söz Konusu Vatan Sevdası Olunca 13-11-2016 00:56 Darbe İle Ömrü Geçen Vatanım 03-11-2016 18:20 Bedirahanoğulları gizli belgeleri 22-10-2016 02:03 BEDİRHANOĞULLARI Günümüze Kadar Neden Nasıl Geldi? 06-10-2016 00:06 Hac'lıların (CİA) Türkiye üzerinden oynadığı oyunlar. 24-09-2016 22:40 Hristiyan Türkler ve Konya Ulemasının Yapamadıkları 18-09-2016 23:40 ZEKİYYE SULTAN 15-09-2016 16:04 Ermenistan ASALA / PKK / PYD / YPK'NİN TARİHÇESİ 03-09-2016 18:07 Esir Düşen Yunan Başkumandanı Trikopis: 29-08-2016 18:50 FETÖ=PYD/YPG, PKK terör örgütünün bir koludur 27-08-2016 22:20 KAN BAĞI OLAN İKİZ KARDEŞLER ASALA / PKK / FETÖ /PDY 23-08-2016 12:41 Konya ve Rumeli Toprakları 15-08-2016 02:29 ŞEMDİNLİ’NİN ÖTEKİ YÜZÜ 05-08-2016 23:01 Jön Türk'ün Günlüğü 26-07-2016 14:32 SÜRGÜNDEKİ ORTODOKS TÜRKLER 20-07-2016 14:41
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  •   Takım P O
  • 1 Sivasspor 21 11
  • 2 Fenerbahçe 20 11
  • 3 Trabzonspor 19 11
  • 4 Alanyaspor 19 11
  • 5 İstanbul Başakşehir 19 11
  • 6 Galatasaray 19 11
  • 7 Yeni Malatyaspor 18 11
  • 8 Beşiktaş 18 11
  • 9 Gaziantep FK 15 11
  • 10 Çaykur Rizespor 14 11
  • 11 Göztepe 13 11
  • 12 Konyaspor 13 11
  • 13 Kasımpaşa 12 11
  • 14 Denizlispor 11 11
  • 15 Antalyaspor 11 11
  • 16 Gençlerbirliği 10 11
  • 17 MKE Ankaragücü 9 11
  • 18 Kayserispor 7 11
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA