YEREL
Giriş Tarihi : 31-10-2021 13:18   Güncelleme : 31-10-2021 13:18

1924’te Atatürk'ün talimatıyla kuruldu, 98 yıldır ayakta

Cumhuriyetin ilk fabrikalarından biri olan Azmi Milli Un Fabrikası, Cumhuriyetin ilk hidroelektrik santraline sahip

1924’te Atatürk'ün talimatıyla kuruldu, 98 yıldır ayakta

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk fabrikalarından biri olan ve Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla kurulan Azmi Milli Un Fabrikası, çalışır halde ayakta durmayı başarıyor.   


  1924 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla Aksaray halkı tarafından imece usulüyle kurulan Azmi Milli Un Fabrikası aradan geçen 98 yıla rağmen halen ayakta. İlk günkü gibi tüm makine ve ekipmanları çalışır halde olan ve bugün istense un üretimine başlayabilecek özelliğe sahip un fabrikasında ülkenin zor zamanlarında aralıksız olarak un üretilerek tüm illere gönderildi. Üretim sahasından arşivine kadar orijinalliğinden hiçbir şey kaybetmeyen Azmi Milli Un Fabrikası, 1924’ten 1997 yılına kadar aralıksız olarak un üretti. Cumhuriyet'in ilk hidroelektrik santraline sahip olan ve halen faal bir şekilde elektrik üretimi yapılabilen fabrika şimdi müze olarak hizmet veriyor. Geniş bir arşive sahip olan fabrikada ayrıca 1924 yılından 1997’ye kadar çalışmış tüm personellerin özlük dosyaları da bulunuyor. Yazışmalardan genel müdür evraklarına kadar geniş bir arşiv kitlesinin bulunduğu fabrikada o dönemde kullanılan elektronik cihazlarda ilgi görüyor. 


 
  “Her fabrika bir kaledir” sloganı ile kuruldu 
  Un fabrikasının özelliklerini ve günümüze kadar yaşanan gelişmeleri anlatan Azmi Milli Sanayi ve Bilim Müzesi Müdürü Mustafa Fırat Gül, “Aksaray Azmi Milli Türk Anonim Şirketi 1924 Ağustos’unda kurulan ve 1926’da hem hidroelektrik santralini hem de un fabrikasını faaliyete geçiren bir şirkettir. İsmini milli mücadele döneminde kurulmuş Azmi Milli Cemiyeti’nden almıştır. Azmi Milli Cemiyeti 1919’da Ankara’da kurulmuş bir cemiyettir ve bu cemiyetin farklı şehirlerde şubeleri ve faaliyetleri vardır. Bu şehirlerden birisi de Aksaray’dır. Dönemin mutasarrıfı Abdullah Sabri Bey bu cemiyetin başında bulunan önemli şahsiyetlerden biridir. 1923’te İzmir’de iktisat kongresi toplandıktan sonra Gazi Mustafa Kemal Paşa her şehrin biran evvel üretime katkı sağlamasını istemiş, fabrikalar açmasının önemli olduğuna dikkat çekmiştir. Hatta bu noktada “Her fabrika bir kaledir” sloganı ile Türk insanı nasıl ki milli mücadele döneminde düşmana karşı tek yumruk ve birlik halinde hareket etmiş ve başarıyla çıkmıştır, iktisadi anlamda da özgürlüğün önemine dikkat çekerek üretime katkı sağlamıştır” dedi. 


 
  Aksaray halkının azmiyle 250 bin liraya kuruldu 
  Müze Müdürü Gül, fabrikanın tamamen Aksaray halkının azmiyle kurulduğuna dikkat çekerek, “Aksaray’da bilindiği gibi özellikle bulunduğu coğrafi yapı itibarı ile ovalara sahip olması bakımından hububat noktasında önemli şehirlerden birisidir. Biran evvel un üretmenin önemine dikkat çekilmiş, 1924 yılında tamamen Aksaraylıların sermayesiyle 250 bin liraya Azmi Milli Türk Anonim Şirketi kurulmuştur. Kurulan bu şirketin en önemli ihtiyacı enerjiydi. Bu elektrik enerjisini ise hidroelektrik santrali kurarak gidermeyi düşündü ve bunu başardı. Halen çalışır vaziyette olan bu hidroelektrik santrali şehre yaklaşık 10 kilometre uzaklıkta ve çalışır vaziyettedir” şeklinde konuştu.